«شاهنامه، ستون بزرگ زبان پارسی»

گفت و گو ایرج ادیب‌زاده با دکتر جلال خالقی‌مطلق، پژوهش‌گر شاهنامه

آهوی رمیده، آهوی بی‌جفت

• داستان کوتاه "آهوی رمیده" نوشته‌ی مرضیه‌ ستوده نویسنده‌ی مقیم کانادا، به تنهایی و زخم‌های زنان در زندگی زناشویی و بیرون از آن می‌پردازد. داستان با نثری روان و زیبا نگاشته شده و در فضایی چندلایه خواننده را در جهانی داستانی که واقعی می‌نماید، فرو می‌برد و به جای پیش‌قضاوت‌ها و قضاوت‌های سنتی و معمول، از نگاهی نو به خیانت در زندگی زناشویی می‌نگرد. از زوایایی که در فرهنگ ما کمتر به آن پرداخته شده، بویژه از سوی زنان نویسنده و از زاویه‌ی نگاه راویان زن. در نوف

سفرنامه‌ی سفارت آمریکا

نوشین شاهرخی

• قرار است که یک تیم شش‌نفره از سوی شهرزادنیوز برای شرکت در سمینار "بنیاد پژوهش‌های زنان ایران" به آمریکا برود تا هم گزارش کاملی از برنامه‌ها تهیه شود و هم گفتگوهایی با سخنرانان انجام گیرد. و قرار بود که یکی از افراد این تیم من باشم. اما من که پس از بیست ‌و دو سال زندگی در آلمان پاسپورت پناهنگی‌ام را هنوز حفظ کرده‌ام، باید از سفارت آمریکا ویزا می‌گرفتم.

اناربانو و پسرهایش

• باناربانو نماد زنی است که فرزندانش قربانی پناهندگی یا مهاجرت شده‌اند. می‌نویسم قربانی، چراکه از مهاجرت خود راضی نیستند، وگرنه تصمیم عوض کردن کشور خود را نمی‌گرفتند، بویژه که هر مهاجری یک بار مزه‌ی ورود به کشوری بیگانه را برای زندگی مداوم چشیده و حال مهاجرت به کشوری دیگر معنای سرخوردگی در مهاجرت نخست را دارد و شروعی دیگر، آغازی نو، این‌بار در سنینی بالاتر. سرخوردگی‌ای که در بی‌کسی، بی‌کاری و سرما ریشه دارد. در نوف

گردیه، پهلوانی سیاست‌مدار و میهن‌دوست

نوشین شاهرخی

• برای گردیه نه‌تنها ری، مرکز اشکانیان اهمیت دارد، بلکه وی ایران‌دوستی است که قدرت و تمامیت کشور خود را تنها در سایه‌ی پادشاهی قدرتمند و مشروع ممکن می‌بیند، هرچند که این پادشاه، پادشاهی خودخواه، حسود و جاه‌طلب باشد که برای بازپس‌گرفتن تاج و تختش با سپاه روم با سپاه ایران وارد جنگ شود و یا جامه‌ی چلیپا بر تن کند و خود را مسیحی جلوه دهد. در نوف

مرغ عشق در غرب وحشی

نوشین شاهرخی

• داستان "مرغ عشق" نوشته‌ی عدنان غریفی، با تمام زیبایی و تصویرهای داستانی‌اش روایتی سنتی است. داستانی که استحاله‌ی انسان شرقی را در فرهنگ غرب در هیئت مرغ عشقی به تصویر می‌کشد که ستیزه‌جو، زشت، بدآوا، غیرقابل تحمل و در نتیجه قابل ترحم می‌شود. از همه مهمتر آن که عشق را به فراموشی می‌سپارد و دیگر مرغ عشق نمی‌توان نامیدش، بلکه نامی جدید باید بر آن گذاشت، چراکه دیگر تغییر ماهیت داده و مرغ "عشق" نیست. پرنده‌ای است بی‌هویت که "هیچه".  در نوف

رازداری منیژه در شاهنامه

نوشین شاهرخی

• داستان "بیژن و منیژه" از منظومه‌های عاشقانه در شاهنامه است که به زمان اشکانیان بازمی‌گردد. فردوسی در آغاز داستان می‌نویسد که در شبی تیره و پُرهراس که فراز و نشیب پیدا نیست، دل‌اش تنگ می‌شود و یار مهربانش را می‌جوید. یار با شراب و شمع و میوه‌های زمستانی می‌آید و برای شاعر داستانی از دفتر باستان بازمی‌گوید.  در نوف

عشق در نیمه‌ی غایب

نوشین شاهرخی

• رمان "نیمه‌ی غایب" نوشته‌ی حسین سناپور به زندگی چند دانشجوی معماری در سال‌های 67 تا 69 می‌پردازد. سه دانشجو شخصیت اصلی رمان را تشکیل می‌دهند: فرهاد، سیمین‌دخت و فرح که سه بخش از رمان از دید هر یک از آنان حکایت می‌شود. آقای الهی تقریباً نقش پدرخوانده‌ی سیمین‌دخت را دارد و بخشی از رمان نیز به خاطرات او و مادر سیمین‌دخت می‌پردازد. روایت از دید سوم‌شخص و اول‌شخص در هر بخش دائماً جای خود را به یکدیگر می‌دهند. در نوف

• دزدی ادبی درد مشترک بسیاری از ما نویسندگان است. نویسنده ی گرانمایه آقای حسین نوش‌آذر در هم‌دردی با من متنی نوشته‌اند که خود داستانی پر آب چشم است. واقعا چگونه می‌توان با معضل دزدی‌های روزانه‌ی ادبی مقابله کرد؟

آقای اسد سیف، پژوهش یا کپی‌برداری؟!

نوشین شاهرخی

• اما بی احتیاطی بزرگ آقای اسد سیف اینجاست که من در این بخش مقاله‌ام اشتباه کرده‌ بودم. هر سه دیدار مجنون از لیلا پس از مرگ شوهر لیلا ست و من نمی‌دانم چرا چنین برداشت اشتباهی داشته‌ام که دو دیدار آن دو عاشق را قبل از مرگ شوهر لیلا و سومین دیدار را پس از مرگ شوهر لیلا گزارش کرده‌ام. و جالب اینجاست آقای سیف هم همین اشتباه مرا مرتکب شده‌اند!

نه تب ماندن، نه تاب بازگشتن

نوشین شاهرخی

• رمان "چه کسی باور می‌کند، رستم" نوشته‌ی روح‌انگیز شریفیان بیش از هرچیز زندان زناشویی را بازتاب می‌دهد. داستان با سفر و قطار در اروپا آغاز می‌شود. زن و شوهری ایرانی در قطار نشسته‌اند. مرد سرش به روزنامه‌هایی که خریده گرم است، روزنامه‌های که چون دیواری آن دو را از هم جدا می‌کنند، و زن در انزوای خودخواسته‌ی خود زندگی‌اش را مرور می‌کند. در نوف

کیمیاخاتون، برگی از تاریخ زنان

نوشین شاهرخی

• رمان تاریخی "کیمیاخاتون" نوشته‌ی سعیده قدس بر اساس یک ماجرای تاریخی از شبستان مولانا نگاشته شده و از آنجا که رمان با خیال‌پردازی سرشته است، حس‌ها و اندیشه‌ها برداشت آزاد نویسنده از یک واقعه‌ی تاریخی است که در حین رمان بودن، واقعیتی تاریخی را نیز بازتاب می‌دهد. در نوف

لیلا در جستجوی آزادی

نوشین شاهرخی

• لیلا سمبل زن ایرانی است که مورد سرکوب فرهنگ پدرسالار قرار می‌گیرد، اما ستیز می‌کند، عشق می‌ورزد و با اعتماد به نفس و مقاومت زندگی خود را بهتر می‌کند. به فرهنگ پدرسالار ایرانی انتقاد می‌شود. درد و رنج زنان در این فرهنگ به چالش گرفته می‌شود و هر زنی به گونه‌ای برای زندگی‌ای آزاد و انسانی تلاش می‌کند. در نوف

سیمای تهمینه در شاهنامه

نوشین شاهرخی

• در شاهنامه تنها زنان بیگانه هستند که به شاهزادگان و پهلوانان ایرانی دل می‌بندند و اغلب به پدر و وطن پشت می‌کنند و به ایران می‌آیند. از این میان تهمینه جزء استثنا زنانی است که با اینکه از پهلوان ایرانی بار می‌گیرد و او را تنها مرد زندگی‌اش می‌شمارد، اما در وطنش می‌ماند و رستم را در بازگشت به ایران همراهی نمی‌کند.در نوف

رمان تاکهای عاشق به زبان آلمانی منتشر شد 

Unerfüllte Träume einer Iranerin

رمان تاک‌های عاشق چهار دهه تحولات سیاسی ـ فرهنگی ایران را دربرمی‌گیرد. انقلاب اسلامی در مرکز این تحولات قرار دارد. امیدی که به سرخوردگی تبدیل می‌شود و پیامدهای آن که از سویی کشتار نیروهای اپوزیسیون را به تصویر می‌کشد و از سوی دیگر آوارگی و سپس پناهندگی انسان‌هایی که با انقلاب ایده‌های دیگری را دنبال کرده‌اند و حال وطن را از برای حفظ جان ترک می‌کنند.

اما رمان تاک‌های عاشق رمانی سیاسی نیست، هرچند که به سیاست نیز می‌پردازد. در وهله‌ی نخست این رمان به فرهنگ مردسالاری و سنتی ایران می‌پردازد و در هیأت شخصیت‌های زن داستان تصویری زنده از ستیز سنت و مدرنیسم در خانه، جامعه و در فرهنگ ارائه می‌دهد.  ادامه ی متن

مردان نفرت‌انگیز در "مثل من"

نوشین شاهرخی

• "مثل من"، مجموعه‌ی شش داستان کوتاه نوشته‌ی پرتو نوری‌علا است. در مقدمه‌ی این کتاب الکترونیکی آمده است که داستان‌های این مجموعه پیش از این با نام مستعار درخشنده حقدوست در مطبوعات مختلف به چاپ رسیده‌اند. نام درخشنده در برخی از داستان‌ها به چشم می‌خورد و در آخرین داستان، خواننده شاهد برخورد این شخصیت داستانی با نویسنده‌اش می‌شود که داستانی خواندنی است. در نوف

پروین دختر ساسان

نوشین شاهرخی

• شخصیت‌پردازی هدایت در این نمایشنامه با داستان‌هایش متفاوت است. اگر در داستان‌های او انسان‌ها تنگ‌نظر، حقیر، شکم‌پرست و بیشعور هستند، در این نمایشنامه شخصیت‌های ایرانی نه‌تنها بافرهنگ، بلکه مقاوم و مبارزاند. در مقابل، عرب‌های بی‌فرهنگ و خونریز خوی وحشی خود را به ایرانیان تحمیل می‌کنند و ایران را برای همیشه به قهقرا می‌کشانند. مردان مبارز کشته می‌شوند. زنان آزاده و اثیری یا خودکشی می‌کنند و یا به لکاته تبدیل می‌گردند.  در نوف

سروده‌های ماریانه در دیوان گوته

نوشین شاهرخی

• یکی از 12 نامه ی بخش شعر دیوان غربی ـ شرقی زلیخانامه نام دارد که بازتاب عشق ماریانه و گوته است. اشعار ماریانه از زیباترین و تأثیرگذارترین اشعار دیوان غربی ـ شرقی هستند و زبانه‌های آتش عشق وی را بازتاب می‌دهند. ماریانه با صدای خود به زلیخانامه سبک تازه‌ای می‌بخشد. حس و صدای زنانه در کنار حس و صدای مردانه، گفتگوی دو جنس، دو عاشق در بیان لذت و غم، شادی و درد در زبان شعر، به این بخش دیوان زیبایی و شکوه یگانه‌ای بخشیده است. در نوف

نوشین شاهرخی

• شامی درد و فقر و محرومیت را در قصه‌هایش تجسم می‌بخشد. افسانه‌های او دیگرگونه‌اند. پادشاهان و شاهزادگان در داستان‌های او زیبا و مهربان نیستند و برای زندگی بهتر مردم تلاش نمی‌کنند، بلکه عبوسان ظالمی هستند که از توشه‌ی دهقانان فقیر مخارج تفریح و زندگی پرتجمل‌شان را تهیه می‌کنند و با ارتش و ابزار سرکوب، خود را به مردم تحمیل می‌کنند. در نوف

نوشین شاهرخی

• در اغلب داستان‌های ایرانی دایه‌ها به دختران عاشق یاری می‌رسانند تا به معشوق خود برسند. در این داستان اما نه دایه که مادر رودابه، نه ‌تنها دخترش را به عشقش می‌رساند، بلکه کشورش را از جنگ و خونریزی نجات می‌بخشد. او برخلاف همسرش شاه کابل که از وحشت ناگهانی دیوانه‌وار می‌خواهد زن و دختر خود را قربانی کند، ملکه‌ی کابل با درایت و اندیشه قدم برمی‌دارد و مشکلی را می‌گشاید که مردان سیاست ناتوان از مقابله با آن هستند. در نوف

نـــــوروز و یــــادها

دکتر تورج پارسى

• مدرسه به بچه ‌هایی كه خانواده‌شان توانایی نداشتند، رخت نوروزی می‌داد، اما خرد كنند ه بود. ناظم در حالی كه تركه در دست داشت می‌آمد در كلاس و می‌گفت: بی‌بضاعت‌ها بیان بیرون، باید بروند خیاط‌خانه برای رخت نوروزی!!  كسی پا نمی‌شد، چون رویشان نمی‌شد، مثل اینكه منتظر بودند نفر اولی پا شود تا باقی هم برخیزند. وقتی شاگرد اول كلاس  پا می‌شد باقی هم با سر پایین و شرم‌زده  راه می‌افتادند.

یک زندگی مرده‌ی زناشویی

نوشین شاهرخی

• نویسنده گویی می‌خواهد زندگی ملال‌آور و خسته‌کننده‌ی زوجی را به تصویر بکشد که هنوز به پنجاه نرسیده احساس پیری می‌کنند. هیچ رابطه و کشش جنسی و هیجان و درگیری و حتی قهر و آشتی نیز در زندگی‌شان نیست. یک زندگی زناشویی بدون کنش و واکنش، بدون فانتزی و عشق. رابطه‌ای که از زن و شوهری به مادر ـ فرزندی استحاله یافته است. شخصیت عاطفه در مادری بازتاب می‌یابد که برای همسرش نیز همان نقش مادر را بازی می‌کند و نادر در پسرکی بچه‌ننه که از خود هیچ نظری ندارد. در نوف

بدرود با مادر

نوشین شاهرخی

• داستان بلند "چشم اندازهایی از مادری دور" نوشته‌ی سعید نویسنده‌ی مقیم مونیخ، داستان تبعیدی‌ای است که از مادر و وطن جدا گشته. داستانی که سیما و بوی مادر و وطن را درهم می‌آمیزد و حسرت بی‌مادری و بی‌وطنی راوی ـ و نیز تبعیدیان را ـ به زیبایی و با نثری یگانه به تصویر می‌کشد. در نوف

زن‌‌آزاری در قصه‌ها و تاریخ

نوشین شاهرخی

• شکوفه تقی با این پژوهش قدم بزرگی در بازتاب سیمای زن در اعصار گوناگون برداشته، چراکه چنین پژوهشی در زبان فارسی نو است. کند و کاوی که در ابعاد گوناگون نقش‌ورزی زن و تأثیر آن را در فرهنگ‌های گوناگون بررسی کرده است. وی به پژوهش غربیان بسنده نکرده، بلکه در قصه‌های ایرانی همچون افسانه‌های لری، هزار و یک شب، سمک عیار و... نیز کاوش کرده و بویژه به تاریخ و فرهنگ و ادب ایران پرداخته است.   در نوف

درچهار سوی گریه و آه .....

دکتر تورج پارسى

تا خانه ات آبنوس ،

تا خانه ات كه در چهار سوی گریه و آه ،

در شرق معبدی از واژه های سرد وتلخ  قرار دارد ،

هزاران ماه و خورشید وستاره ،

بر دوشم گرفتند ،

بردگان پوشیده‌روی در حاجی‌بابای اصفهانی

نوشین شاهرخی

• رمان حاجی‌بابای اصفهانی حدود ده سال پس از بازگشت موریه به انگلستان در سال 1824 در لندن منتشر شد. نثر ترجمه‌ی میرزا حبیب از نثر دیگر نویسندگان هم‌عصرش ساده‌تر و شیواتر است. مترجم متن ترجمه را با اشعاری مناسب آراسته است بطوری که بسیاری را بر این گمان انداخته که شاید اصل کتاب فارسی بوده و موریه آن را به انگلیسی برگردانده است. در این میان دیباچه‌ی موریه بر این رمان به این گمان دامن می‌زند، آنجاکه از یادداشت‌های بیمار ایرانی‌اش به نام حاجی‌بابا و سپردن آن یادداشت‌ها به وی سخن می‌رود. هرچند داستان آنچنان ایرانی‌ستیز است که چنین گمانی از حد گمان فراتر نمی‌رود.  در نوف

شهرزاد، افسانه‌سرای صلح و عشق

نوشین شاهرخی

• جذاب‌ترین قصه‌ی هزارویک‌ شب داستان قصه‌گوی این افسانه‌هاست. شهرزادِ قصه‌گو هزارشب هزار افسانه می‌بافد تا در هزارویکمین شب، هزاره‌ی صلح تولد یابد و پادشاهِ دل‌چرکین و زن‌ستیز و خونریز دیو خشم را از قلبش برماند و هزاره‌ی صلح و عشق از دنیای افسانه‌ و خیال بر زمین خاکی زاده شود. در نوف
  

چراغ خاموش زناشویی در انجل لیدیز

نوشین شاهرخی

• خسرو دوامی از انگشت‌شمار نویسندگان مرد ایرانی است که شخصیت‌های زن داستان‌هایش پررنگ و برجسته‌اند. چه در داستان‌های کوتاهش و چه در این رمان خواننده با شخصیت‌های زن زنده‌ای روبرو می‌شود که چه در گیرودار عشق و چه در جدایی و درگیری نقشی فعال بازی می‌کنند. هرچند از نظر ساختار داستان‌نویسی به نظر من دوامی در داستان‌های کوتاهش موفق‌تر است.  در نوف

بی‌بی‌خانم استرآبادی

نوشین شاهرخی

• معایب‌الرجال رساله‌ای است که بی‌بی‌‌خانم استرآبادی در سال 1273 هجری شمسی در پاسخ به تأدیب‌النسوان نگاشت. تأدیب‌النسوان رساله‌ای از یکی از شاهزادگان خاندان قاجار در قرن نوزده میلادی بود که ناشناس به چاپ رسید. اگر تأدیب‌النسوان برای ادب کردن زنان ایرانی نگاشته شده، معایب‌الرجال پاسخی اندرزگونه به این شیوه‌ی نگاه و نگارش مردسالارانه است که فرهنگ مردان زمانه‌ی خود را به کاوُش می‌گیرد.  در نوف

مشکلات چندگانه نشر فارسی در تبعید

گفتگوی نوشین شاهرخی با نشر فروغ

• نشر فروغ از سال 1999 در شهر کلن آلمان بنیان گشت و برای گرامی‌داشت یاد و خاطره‌ی بانوی شعر معاصر ایران فروغ فرخزاد، نام فروغ را بر خود نهاد. این نشر تاکنون چهل عنوان کتاب منتشر کرده است. در ادامه‌ی گفتگوی شهرزادنیوز با ناشران ایرانی خارج از کشور این بار با حمید مهدی‌پور، یکی از همکاران نشر فروغ به گفتگو نشستیم. در نوف

نمود عرفان هند و ایرانی در "بوف کور" اثر صادق هدایت

نوشین شاهرخی

•  در این بررسی تلاش دارم که از نگاه دیگری به این رمان بپردازم. رمانی که از سوی بسیاری از منتقدان ادبی از زوایای گوناگون کنکاش گشته و آنچنان چندلایه، پیچیده، جذاب و زیباست که در تعریف اثر هنری "گشوده" ی امبرتو اکو می‌گنجد.

کمدی خدایان یا تراژدی خدایان نرینه

نوشین شاهرخی

• کمدی خدایان یا هفت‌خوان آخرت، اثر هوشنگ معین‌زاده، نویسنده‌ی مقیم پاریس، با زبان طنز زیبایی آغاز می‌شود. راوی مرد اول شخص داستان بیست‌سالی را در اروپا در غربت گذرانیده است. هنگامی که روز عید قربان، در محله‌ای فقیر و مسلمان‌نشین، در میان معرکه‌ای گوسفندی ذبح می‌شود، راوی درجا سکته می‌کند. در نوف

ملکه‌ی سبا از دریچه‌ی مذهب و تاریخ

نوشین شاهرخی

• درباره‌ی ملکه‌ی سبا، مشهور به بلقیس، منظومه‌ی عاشقانه‌ای در دست نیست. تنها در کتاب‌های مذهبی و تاریخی به حکایاتی درباره‌ی ملکه‌ی سبا برمی‌خوریم و نیز مینیاتورهایی که عشق ملکه‌ی سبا و سلیمان را بازتاب می‌دهند. سلیمان به عنوان پادشاه هفت کشور و بلقیس ملکه‌ی شش کشور در این مییناتورها بازتاب می‌یابند. تخت بلقیس از تخت سلیمان کمی پایین‌تر تصویر شده است.  در نوف

تک شاخه گلی

کریم بهجت پور

                                                                         ◄ادامه در►

احمد شاملو، شاعر حماسی

نوشین شاهرخی

• شاعر امروز از نظر شاملو شاعرى است كه خود از ميان مردم برخاسته باشد و از درد خلق بگويد و حتى وزن و قافيه‌اش‏ را از كوچه و بازار بگيرد. شاملو نیز همچون اغلب نوآوران پیش از خود، سبک شعر نو فارسی را در ادامه‌ی ادبیات کلاسیک نمی‌بیند و به راحتی بر شعر غنی کلاسیک فارسی خط بطلان می‌کشد و آنرا تحقیر می‌کند و رشد شعر نو را در به دار کشیدن "حمیدی شاعر" و یا شیوه‌ی شعر سنتی می‌بیند و با همان شیوه‌ی کهن، می‌خواهد نو را جای‌گزین کهن کند.

8 دسامبر، دارابی تروریست میکونوس تحویل ایران داده می شود

مینا سعدادی و نوشین شاهرخی

• شهرزاد نیوز: روز 8 دسامبر، کاظم دارابی، یکی از تروریست های رستوران میکونوس، بعد از 15 سال حبس تحویل دولت ایران داده می شود. این در حالی است که وی در جریان محاکمات 4 ساله در دادگاه آلمان، به عنوان یکی از طراحان و عاملین اصلی ترور 4 تن از رهبران اپوزیسیون در سال 1992 به حبس ابد محکوم گشته بود.

نگاه گرم شرق تنیده در فردیت غرب

نوشین شاهرخی

◄ادامه در►

ماجراهای ناکجاآبادی‌های سرزمین ژرمن

نگاهی بر رمان "مارمولک‌ها هم غصه می‌خورند"

اثر دکتر پرویز رجبی

نوشین شاهرخی

• داستان تاریخی است و در عین حال مدرن. داستان به اوایل قرن پنجم هجری بازمی‌گردد ولی روح آن در زمانه‌ی ما سرگردان مانده است. چراکه هم در آن هنگامه و هم در زمانه‌ی ما، رهایی آرزو و اسطوره‌ای بیش نیست. شاید بندها کمی شل‌تر شده باشند، اما مشکل خود قفس است و نه گشادی و تنگی آن.

◄ادامه در►

خماری ژرف اشرافیت در بامداد بلند سنت

بررسی رمان "بامداد خمار" نوشته‌ی فتانه حاج‌سیدجوادی

نوشین شاهرخی

• "بامداد خمار" مرا به یاد "بدون دخترم هرگز" بطی محمودی انداخت. اگر این یکی را من چند ده صفحه‌ای بیش نخواندم و با حرص کنار گذاشتم که چگونه خانم محمودی "فرهنگ و تمدن آمریکایی" را بر سر "بی‌فرهنگی و بی‌تمدنی ایرانی" می‌کوبد، "بامداد خمار" را تا به آخر خواندم تا ببینم که خانم حاج‌سیدجوادی چگونه "فرهنگ والای اشرافی" را بر "بی‌فرهنگی طبقه‌ی پایین" جامعه‌ی خودش می‌کوبد.

◄ادامه در►

بررسی ساختار رمان عادت می‌کنیم نوشته‌ی زویا پیرزاد

نوشین شاهرخی

• پیرزاد از ناگفتنی‌ها، تابوها، آرزوها و افکار آشکار و پنهان شخصیت‌هایش نمی‌نویسد. شخصیت‌های پیرزاد قدمی از ارزش‌های جاافتاده‌ی اجتماعی ـ فرهنگی ایران فراتر نمی‌نهند و چنان‌چه شخصیت زن رمان چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم ناغافل به مردی دل ببازد، پس از رفتن معشوق، آرامش گذشته‌اش را باز می‌یابد. استقلال فردی شخصیت‌های زن رمان‌های پیرزاد حداکثر تا این حد است که هم‌چون آرزو، پس از تجربه‌ی یک طلاق، در سن چهل‌سالگی برخلاف نظر اطرافیانش تصمیم به ازدواج بگیرد. شخصیت‌های وی در سطح درجا می‌زنند و حتی در حیطه‌ی اندیشه نیز از مرغی خانگی فرازتر نمی‌پرند.

◄ادامه در►

نقد ادبی یا فقر ادبی؟!

چالشی بر شیوه‌ی بررسی آقای احمد علوی بر "معرفت‌شناسی تصویر زن در ادبیات فارسی"

با عنوان "زن و اژدها هر دو در خاک به!"

نوشین شاهرخی

نقد ادبی کنکاش در متنی است که از زوایای گوناگون بر آن نور افکنده می‌شود. از تاریخچه‌ی فرهنگی ـ اجتماعی ـ سیاسی زمان نگارش متن گرفته تا تفسیر و تأویل زبان در زمان نگارش آن. اما آیا می‌شود به این عرصه بدون خواندن متن وارد شد؟ آیا مقوله‌ی جایگاه زن در ادبیات باستان ایران از عرصه‌ی نقد خارج است و براحتی می‌توان با مثال‌هایی از ابیات ضدزن، کل این ادبیات را زن‌ستیز نامید؟

◄ادامه در►

زن در ادبیات ایران باستان

نوشین شاهرخی

• ادب کهن فارسی، یکی از غنی‌ترین ادبیات جهان است، چه در گستره‌ی حماسه که شاهنامه‌ی فردوسی نمونه‌ی برجسته‌ی آن است، چه در عرصه‌ی قصه‌های عاشقانه و عامیانه که هزار و یک شب  با اصل هند و ایرانی خود نمونه‌ی بارزی از آن هستند و چه در گستره‌ی منظومه‌های عاشقانه که شاعران سخن‌پروری چون گرگانی، نظامی، جامی و دیگران داستان‌های کهن را به نظم درآورده‌اند.  داستان‌های عاشقانه‌ای که زنان در آنان نقش فعال دارند و شخصیت و موقعیت این زنان نشانی از نگاه زمانه‌ی باستان به زن در خطه‌ی ایران می‌باشد.

◄ادامه در►

معرفی کتاب: بخش دوم یادداشت‌های شاهنامه

اثر جلال خالقی مطلق

نوشین شاهرخی

• این یادداشت‌ها سرشار از آگاهی‌های گونه‌گون می‌باشد. اهمیت موضوع درگیری در سراسر شاهنامه، مفاهیم اسطوره‌ای چون فرّه و مشروعیت (پادشاهی و یا نیز پهلوانی)، رابطه‌ی پسر با پدر و نیا، آیین خسروان، اساطیر و تاریخ، آیین‌های ایران کهن، تعبیر اسطوره‌ها و آیین‌های پیش و پس از دین زرتشتی، ادبیات و توضیح ریشه‌ی واژگان، صنایع قصیده‌سرایی و نیز نگاه فردوسی در زمینه‌های گوناگون، از جمله به زن، مورد کنکاش قرار گرفته و با رمزگشایی زبان در زمان شاعر، خواننده با نگاهی نو به پیشباز این اثر ارزنده‌ می‌رود.

◄ادامه در►

           یادداشت استاد جلیل دوستخواه در رابطه با این معرفی

نثر فارسی در دست‌اندازهای خیابان‌های ایران

نوشین شاهرخی

•  همانطور که فرهنگ رانندگی در ایران دچار چاله‌های ژرف در کوچه‌پس‌کوچه‌‌ها و خیابان‌ها و و ترافیک وحشتناک است و قوانین رانندگی از سوی کمتر کسی رعایت می‌شود و هر راننده‌ای قانون خودش را می‌راند، در نثر فارسی نیز هر نگارنده‌ای ساز خودش را می‌زند. مثلاً بسیاری از روزنامه‌نگاران از هر چه کوما و نقطه است بیزارند و خواننده ممکن است در چندین سطر پیاپی آثاری از این نشانه‌ها نیابد.

◄ادامه در►